Öğretmence

MANİLER

1- Ey dağlar ulu dağlar

    Çeşmeli sulu dağlar

    Burda bir yiğit ölmüş

    Gök gürler bulut ağlar

2- Mendili işledim

Ucunu gümüşledim

Sevdiğimin adını

Mendilime işledim

3- Hey oynayan yavrular

Ağaçta kuş yavrular

Ellerin derdi biter

Benim derdim yavrular

4- Suyu verdim soğana

Gönlüm düştü oğlana

Oğlan beni almazsa

Bıçaklara doğrana

5- Arıktan atladım geçtim

Cebini yokladım geçtim

Efkarım evlenmek değil

Adını yokladım geçtim

6- Su diyor geleyim mi?

Taş duvar deleyim mi?

Sen orda ben burda

Hasretten öleyim,

7- Atladım indim bağa,

Alnım değdi toprağa.

Yarden evvel ölürsem,

Girmem kara toprağa.

8- Dama çıktım dam değil

Penceresi cam değil

Yâr içinde ölürsem,

Bu da bana gam değil.

9- Asmada üzüme bak

Betime benzime bak

Ne kadar hain yarsın

Gülerek yüzüme bak

10- Bahçede iğdemidir

Dalları yerdemidir

Her güzeli seversin

Sendeki midemidir.

11- Harman yerin süpürdüm

Bağdaş kurdum oturdum

Yazıklar oldu bana,

Nazlı yâri yitirdim

12- Saçların kara yârım

Her sabah tara yârım

Tellerinin içinde

Gönlümü ara yarim

13- Tohumlar ekilmiyor,

Yapraklar dökülmüyor

Nazın bu kadarı da

Doğrusu çekilmiyor

14- Patlıcan oymadın mı?

Tadına doymadın mı?

Ana beni kınama

Sen cahil olmadın mı?

15- Elma attım kızlara

Yuvarlandı düzlere

Sende pişman olursun

Söylediğin sözlere

16- Ay doğar ışık gider

Gölgesi şaşık gider

Sevdiğini almayan

Gözleri açık gider

17- Çiçeğim açtı solmaz

Çilem bir türlü dolmaz

On beşinde yâr seven

Ölürde iflah olmaz

Gelen Arama Terimleri:

• kırıkkale için söylenen
• öğretmenlere söylenen maniler
• öğretmen üzerine söylenen maniler
• öğretmenlere maniler

Türk, Oğuz beyleri, milleti, işitin: Üstte gök çökmese, altta yer delinmese, Türk milleti, ilini töreni kim bozabilir?

BİLGE KAĞAN

Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.

ATATÜRK

Yüksek fikirler, yüksek dağlara benzer, alışık olmayanları ürkütür.

CENAP SAHABETTIN

Tomurcuk derdinde olmayan ağaç, odundur.

NECİP FAZIL KISAKUREK

Bir adam köprü kurar, bin adam geçer.

ÖZBEK ATASÖZÜ

Başka dile uymaz annenin sesi, her sözün ararsan vardır Türkçe`si.

Z.GÖKALP

Kibir, bele bağlanmış taş gibidir. Onunla ne yüzülür ne de uçulur.

H.BAYRAM VELİ

Duvarda gedik açmak için bir taşın eksilmesi yeter.

ARİF NİHAT ASYA

Çözümde görev almayanlar, problemin bir parçası olurlar.

GOETHE

Kar yaza kalmaz, yeşil güze kalmaz.

DEDE KORKUT

Yardım almaya alışanlar, emir almaya da alışırlar.

IV.MURAT

Dağ ne kadar yüce olsa, yol onun üstünden aşar.

TÜRK ATASÖZÜ

Kars`ta mani söyleme geleneği günümüzde de tüm canlılığıyla yaşamakladır. Düğünlerde, tarlada, çeşme başlarında, toplantılarda maniler söylenir. Atışmalar yapılır. Çeşitli Türk oyunlarının özelliklerini taşıyan maniler, tarlada cift sürerken söylenen kotanlardalar zengin bir dağarcık oluşturur. Karapapak oymağı ağzıyla söylenmiş birkaç mani:

Bulağa yağdı biyem
Islandı pallar (çamaşır) yuyan
Mehlenize goymurdun
Goynuna girdim uyan.

Bulah başı toz olar
Üstü dolu kız olar
Her ne desen gıza de
Gelin hilabaz olar

Terekeme oymağı ağzından bir mani:
Gare(n) fil dal yuharı
Dalları baş yuharı.
Men geçtim yar kapısınan
Demedi gel yuharı

Yerli Kars ağzıyla birkaç mani

Sarıkamış yolları
Eğri büyrü golları.
Mendil alim süpürüm
Balam gelen yolları

Gardaş benim neliğim
Vahamda iğnelim
Köçende koçum gardaş
Konanda kölgeliğim

Kotanlama

Toprağı kabartmada kullanılan pullukların büyüğüne yörede kotan denilmektedir. Kotan sürerken söylenen manilere ise kotanlama, kotam sürene majgal her boynu(çifti) yönetene de hodak denir. Hodaklar zevkle çalışmak ve gece uyumamak için kotanlama okurlar. Bu okumalar karşılıklı ve doğaçlama olur. Her dörtlükten sonra bir ağızdan `hooooo` diye bağırılır. Kotanlamaların konusu doğa insan ilişkisidir. Herhangi bir olay karşısında söylenir.

Hodak tarladaki taşın altından yılan çıktığını gördüğünde

Şu ağ taşı kaldırırsam.
İnce yılan Öldürürsem.
Yılan inceden öter.
İncili dağda gül biter,
Hooooooo…

Tarlanın yanından geçen yolcuya şu kotanlamayla seslenilir

Burdan bir atlı geçti.
Nah parlattı geçti.
Ellere selam verip.
Bize el attı geçti.
Hoooooo….

Baharın gelişiyle doğanın canlanışı, koyunun kuzunun zıplayışı kotanlamada şöyle dile getirilir.

Ay çevirmeler çevirmeler. İçinde ak koyunum meler. Mele koyunum mele. Belki sevdiğim gele.

Hooooooo….

Uzaktan sevdiğinin geçtiğini gören hodak ona şöyle seslenir

Burdun bir maya geçti.
Sallandı çaya geçti.
Ben sevdim eller aldı .
Emeğim zaya geçti.
Hoooooo….

Gelen Arama Terimleri:

• öğretmenlere söylenen maniler
• çeşme de söylenen maniler
• karşılıklı komik maniler
• kırıkkale ilinde söylenen maniler
• maniler öğretmen
• ögretmen maniler

Bostanlarda
fasulye
Anam gitti gezmeye
Ben anamdan örendim
İnce boncuk çizmeyeKoyunum var karaman
Gaybolursa araman
Ben bir reçber kızıyım
Şehirliye yaraman
Dere boyu gidelim
Koyun kuzu güdelim
Sennen beni görmüşler
İnkâr bayrım edelim

Ak koyun kuzusuna
Gün tutmuş postusuna
Ne desen de ağlasam
Arnımın yazısına

Tren gelir öterek
Kömürünü dökerek
Ben anamdan ayrıldım
Gözüm yaşım dökerek

Tut yedim duttu beni
Yârim unuttu beni
Yarı yola varmadan
Hıçkırık tuttu beni

Ak tavuk aldın mı?
Kümese koymadın mı?
Kör olası gaynana
Sen gelin olmadın mı?

Kapelesi ketenden
Yârim indi trenden
Boynuna sarılayım
Gülünü incelmeden

Kayalar yarılmasın
Yar bana darılmasın
Yar bana darılıp da
Ellere sarılması

Çaya inesim geldi
Şeker yiyesim geldi
Ala gözlü ablamı
Gene göresim geldi
Su içtim kana kana,
Sular akar yana yana,
Yüzün bir gün görmedim,
Bilmem gidem ne yana.Merdiven indirdiler,
Atlara bindirdiler,
Kızım seni kahır eline gönderdiler,
Ağlar silinir silinir ağlar.
Gelin geldi evimize,
Şenlik kurdu köyümüze,
Hoş geldin allı gelin,
Sefa geldin pullu gelin.

Baban carsıya vardı mı?
Alını yeşilini aldı mı?
Suda kızıma dedi mi?
Haydı kızım kutlu olsun.

Haydı kızım kınan kutlu olsun,
Burada dilin tatlı olsun.
Çağırın gelin kızın anasını
Kızı gelin oldu görsün.

Allah muradını verdi bugün,
Anasını kızsız koyan
Evlerini ıssız koyan,
Testisini susuz koyan.

Kahve doktum kuruna,
El vurmayın durula,
Yârime yar diyeni,
Sol göğsünden vurula.

Bayburt a giden yollar
Uzadıkça uzarlar,
Geçme bizim kapıdan
Eller bana kızarlar.

Maşrapanın kalayı,
Kızlar çeker halayı,
Allah için söyleyin,
Var mı askın kolayı.

Suya bulgur ezerim,
Hem ezer hem süzerim,
Ben yarımın derdinden
Deli olmuş gezerim.

Çaya indim taş buldum
Yüzüğüme kaş buldum
Neredeydin la sürgün
Yanıma yoldaş buldumArabası kirenden
Mendil sallar trenden
Abenim nazlı yarim
Nasıl ayrıldın benden
Kara tren ak tren
Askerleri say tren
Benim yarım kırkbeşti
Postasıyla say tren

İki çeşme yanyana
Su içsem kana kana
Bana ediresini ver
Mektup yazayım sana

Sergenlerde çekirdek
Bostanlarda bitecek
Ben isterim babamdan
Dört davul sekiz köçek

Evleri var üst başta
Kundum dalda taşta
Sen orada ben burda
Akıl kalmadı başta

Harmanı yuvarladım
Samanı çuvalladım
Gara gözlü ey abim
Allaha ısmarladım

Keteni bez edeyim
Hangi yol gözeteyim
Kara gözlü yarimi
Kimlere benzeteyim

Mendil serdim bir taşa
Neler geldi bu başa
Öptüm bir kız yanağı
Dedi bana çok yaşa

İp attım ucu kaldı
Ocakta saçı kaldı
Ben büyüttüm el aldı
Yürekte açı kaldı
Eğer gelinim
iyi olursan
Bizde seni överiz
Kotu olursan gelinim
Hepimizde döveriz.Karatavuk olmadın mı?
Dallara konmadın mı?
Şebek yüzlü kaynanam,
Sen gelın olmadın mı?
Karşıdaki gök ekin,
Aldırdım elimdekin,
Her soran benzim sorar,
Sormazlar kalbimdekin.

Ekim ektim düzlere,
Diken oldum gözlere,
İşte ben gider oldum,
Ayaş kalsın sizlere.

Yıldırım vurdu bizi,
Dal gibi kırdı bizi,
Araya girdi düşman,
Dağlar ayırdı bizi

Arabamın tekeri
Hem ileri hem geri
Benim de bir yârim var
Oruçlar ın şoförü

Avlu dibi örümcek
Aklım gitti görüncek
Ben aklımı yemedim
Köylülere gidecek

Ayağında mesi var
Odasında sesi var
Bekâr oğlan değil mi?
Kızlarda hevesi var

Ayakkabı aldırdım
Bir sele topukları
Beni baştan çıkaran
Taşköprü kopukları

Ayakkabı giyerim
Üstü beyaz olursa
Kaynanamı severim
Oğlu güzel olursa

Gökde yıldız niniynen
Köçek oynar ziliynen
Ayağına taş batmış
Siliyor mendiliylenDam kapısı açıldı
İnce boncuk saçıldı
Yar kapıdan girince
Gözüm gönlüm açıldı
Dağda tavşan oynuyor
Yelesini yağlıyor
Ötmüş yârim dizime
Garip garip aylıyor

Irmak coştu kül oldu
Yârim sana ne oldu
Olan oldu a gülüm
Madenkeş sebep oldu

Tütün içtim lüleden
Benim yârim Günye den
Biricik biricik baş olmaz
Hoş geldiniz cümleden

Damda kırat harlıyor
Kapılan parlıyor
Aşmış yengem geliyor
Beyaz mendil sallıyor

Kayalar yarılmasın
Yar bana darılmasın
Yar bana darılıp da
Ellere sarılmasın

At üstünde cenderme
Dut kolundan goyverme
Giz ben seni atacın
Kimselere deyverme

Sarı kâğıt yazarım
Sandık sandık basarım
Yârimi vermezlerse
Ben kendimi asarım

Kar yağıyor yağıyor
Abamı giyeceğim
İhtiyara varıp da
Goca mı diyeceğim
Cuma köyün
yolları
Dönüm geliyor dönüm
Cuma köyünden kız almak
Ölüm geliyor ölümYarımca da saz olur
Gül açılır yaz olur
Ben yârime gül demem
Gülün ömrü az olur
Hereke dir köyünüz
Buz gibidir suyunuz
Köyünüzü beğendim
Yok, mu bekâr kızınız

Harmanlardan geçiver
Ata yonca biçiver
İki tane yar olmaz
Birinden vazgeçiver

Dikenli nin dağları
Üzüm yapmaz bağları
Üzüm yapsa bağları
Evlenir oğlanları

Karpuz kestim kan gibi
Uzadı urgan gibi
Yarımca kızları
Kınalı kurban gibi

Yarımca da saz olur
Gül açılır yaz olur
Ben yârime gül demem
Gülün ömrü az olur

Kirazımız dalbastı
Dalları kiraz bastı
Delikanlı söz etti
Kızlar yüzünü astı

Bu kiraz budak budak
Olur, mu kiraz dudak
Yarımca nın güzeli
Canımdır sana adak

Duvarda makas asulu
Elbiseler kesülü
Bana mani sorarsan
Kirli çuval basulu